Araştırmadan Eğitime: SYNPHARM ve Çocuk Akademisi’nin Ortak Bilim Vizyonu

Profesyonel bir araştırma laboratuvarında yeni bir molekül geliştiren bilim insanı ile ilk deneyini gerçekleştiren bir çocuk arasında önemli bir ortaklık vardır: Her ikisi de merak eder, soru sorar, bir tahminde bulunur, deney yapar ve elde ettiği sonucu anlamaya çalışır.

Kullanılan malzemeler, yöntemler ve araştırma düzeyi farklı olsa da bilimsel düşünmenin temeli aynıdır.

SYNPHARM’ın profesyonel Ar-Ge faaliyetleri ile SYNPHARM Çocuk Akademisi’nin uygulamalı eğitim çalışmaları bu ortak bilim anlayışında buluşmaktadır. Yapının bir tarafı bugünün araştırmacılarına ürün, analiz ve Ar-Ge çözümleri sunarken diğer tarafı geleceğin bilim insanlarında merak, sorgulama ve üretme isteği oluşturmayı amaçlamaktadır.

İki farklı alan, tek bilimsel yaklaşım

SYNPHARM ve Çocuk Akademisi farklı yaş gruplarına ve farklı ihtiyaçlara hitap etmektedir.

SYNPHARM’ın profesyonel çalışma alanlarında moleküler tasarım, kimyasal sentez, nanomalzeme geliştirme, biyolojik analiz ve ürün prototipleme gibi ileri düzey araştırmalar yürütülmektedir.

Çocuk Akademisi’nde ise bilimsel kavramlar çocukların anlayabileceği, güvenli biçimde uygulayabileceği ve günlük yaşamla ilişkilendirebileceği deneyimlere dönüştürülmektedir.

Bu nedenle Çocuk Akademisi’nde gerçekleştirilen etkinlikler yalnızca eğlenceli ürünler hazırlamaya değil, bilimsel düşünmenin temel adımlarını kazandırmaya yöneliktir.

Bilim merakla başlar

Bilimsel araştırmalar çoğu zaman basit bir soruyla başlar:

• Bu madde neden renk değiştirdi?
• Bir sıvı nasıl katılaşır?
• Bazı maddeler neden suda çözünürken bazıları çözünmez?
• Farklı malzemeler bir araya geldiğinde ne olur?
• Bir ürünün sertliği veya esnekliği nasıl değiştirilebilir?

Yetişkin bir araştırmacı bu sorulara gelişmiş cihazlar ve ayrıntılı analizlerle cevap arayabilir. Bir çocuk ise aynı temel kavramları renk karıştırarak, güvenli bir çözelti hazırlayarak veya bir malzemenin katılaşmasını gözlemleyerek keşfedebilir.

Çocuk Akademisi’nin yaklaşımı, çocuklara doğrudan hazır bilgi vermek yerine onları gözlem yapmaya ve kendi sorularını oluşturmaya teşvik etmektir.

Çünkü bilimsel düşünme, yalnızca doğru cevabı bilmek değil; doğru soruyu sorabilmekle başlar.

Laboratuvar bilgisinin çocuklara uygun hâle getirilmesi

Profesyonel laboratuvarlarda kullanılan her deney çocuklar için uygun değildir. İleri araştırmalarda tehlikeli kimyasallar, yüksek sıcaklıklar, basınçlı sistemler veya özel cihazlar kullanılabilir.

Çocuk Akademisi’nin görevi bu deneyleri doğrudan küçültmek değildir. Temel bilimsel kavramı belirleyerek güvenli, sade ve yaşa uygun bir etkinliğe dönüştürmektir.

Örneğin profesyonel bir araştırmada incelenen çözünme, karışım, faz değişimi, viskozite veya katılaşma kavramları; çocuklara yönelik etkinliklerde günlük yaşamdan malzemelerle anlatılabilir.

Bu dönüşüm sırasında;

1. Öğretilecek bilimsel kavram belirlenir.
2. Çocuğun yaşına uygun öğrenme hedefi oluşturulur.
3. Güvenli malzemeler seçilir.
4. Deney adımları sadeleştirilir.
5. Etkinliğin uygulanabilirliği test edilir.
6. Kullanım talimatı ve gerekli yönlendirmeler hazırlanır.
7. Çocuğun gözlemleyebileceği değişimler açıklanır.

Böylece bilimsel içerik korunurken gereksiz karmaşıklık ve güvenlik riskleri ortadan kaldırılır.

Deney setleri yalnızca birer hobi ürünü değildir

Çocuklara yönelik bilim setleri bazen yalnızca ortaya çıkan son ürün üzerinden değerlendirilmektedir. Oysa asıl eğitsel değer, çocuğun o ürüne ulaşırken yaşadığı süreçtedir.

Bir çocuk deney sırasında;

• Malzemeleri sırasıyla kullanmayı,
• Ölçü ve miktar kavramını,
• Talimatları takip etmeyi,
• Değişimleri dikkatle gözlemlemeyi,
• Sabırlı olmayı,
• Hata yaptığında yeniden denemeyi,
• Sonuç ile uyguladığı yöntem arasında bağlantı kurmayı

öğrenebilir.

Temel kimya, sabun veya kokulu mum yapımı gibi uygulamalar çocuklara yalnızca hazırladıkları ürünü değil; karışımlar, hâl değişimleri, çözünme, katılaşma ve malzeme özellikleri gibi bilimsel kavramları da deneyimleme fırsatı sunar.

Çocuğun kendi hazırladığı ürünü eline alması ise öğrenme sürecini somutlaştırır ve başarma duygusunu güçlendirir.

Eğlenmek ve öğrenmek birbirinin alternatifi değildir

Çocukların bilimsel bir etkinliğe ilgi göstermesi için deneyimin merak uyandırıcı ve keyifli olması gerekir. Ancak yalnızca renkli veya şaşırtıcı bir sonuç elde edilmesi, etkinliği bilim eğitimi hâline getirmez.

Eğitsel bir deneyde çocuğun şu sorulara cevap verebilmesi hedeflenmelidir:

• Deneyde hangi malzemeleri kullandım?
• İşlemleri hangi sırayla yaptım?
• Deney sırasında ne değişti?
• Bu değişim neden meydana geldi?
• Farklı bir miktar kullansaydım sonuç değişir miydi?
• Deneyi tekrar yapsam nelere dikkat etmeliyim?

Çocuk Akademisi’nin ortak bilim vizyonunda eğlence, öğrenmeye ulaşan bir araçtır. Asıl amaç, çocuğun deney sonunda yalnızca bir ürün değil, yeni bir soru ve yeni bir bilgiyle ayrılmasıdır.

Ekran dışı ve üretken bir öğrenme deneyimi

Çocukların günlük yaşamında telefon, tablet ve bilgisayar ekranları giderek daha fazla yer kaplamaktadır. Dijital araçlar eğitim açısından önemli fırsatlar sunsa da çocukların dokunarak, ölçerek, karıştırarak ve gözlemleyerek öğrenebileceği fiziksel deneyimlere de ihtiyacı vardır.

Uygulamalı bilim etkinlikleri çocuğun;

• El–göz koordinasyonunu,
• Dikkatini sürdürme becerisini,
• İnce motor gelişimini,
• Üretkenliğini,
• Problem çözme yeteneğini

destekleyebilir.

Bu nedenle deney setleri, çocukları ekran başından bir süre uzaklaştırarak aktif katılım gerektiren nitelikli bir alternatif sunmaktadır.

Çocuk etkinliği izleyen değil, gerçekleştiren konumundadır. Sonuç hazır biçimde karşısına çıkmaz; ölçmesi, uygulaması, beklemesi ve gözlemlemesi gerekir.

Deneyde hata yapmak öğrenmenin bir parçasıdır

Profesyonel araştırmalarda her deney başarılı sonuç vermez. Başarısız bir sentez, beklenenden farklı çıkan ölçüm veya çalışmayan bir prototip araştırmacıya yeni bilgiler sağlayabilir.

Çocukların da deney sırasında her zaman kusursuz sonuç elde etmesi beklenmemelidir. Ölçünün yanlış kullanılması, işlemlerin sırasının değiştirilmesi veya yeterince beklenmemesi farklı sonuçlar oluşturabilir.

Bu durumda çocuğa yalnızca “yanlış yaptın” demek yerine şu sorular yöneltilebilir:

• Sence sonuç neden farklı oldu?
• Hangi adımı değiştirebiliriz?
• Deneyi tekrar yaparsak neyi farklı uygulamalıyız?
• Tahmininle elde ettiğin sonuç aynı mı?

Bu yaklaşım, hatayı başarısızlık olarak değil, araştırmanın ve öğrenmenin doğal bir parçası olarak görmeyi öğretir.

Güvenlik ortak vizyonun temelidir

Bilimsel merak desteklenirken güvenlikten ödün verilmemelidir. Çocuklara yönelik etkinliklerde kullanılan malzemelerin, uygulama adımlarının ve ekipmanların yaş grubuna uygun olması gerekir.

Güvenli bir deney ortamında;

• Kullanım talimatları uygulama öncesinde okunmalı,
• Çocuklar gerektiğinde yetişkin gözetiminde çalışmalı,
• Koruyucu gözlük ve eldiven gibi ekipmanlar kullanılmalı,
• Malzemeler ağız, göz ve cilt temasından korunmalı,
• Deney malzemeleri yiyeceklerden ayrı tutulmalı,
• Etkinlik sonrasında çalışma alanı temizlenmelidir.

Çocukların deney malzemeleri zararsız görünse bile laboratuvar disipliniyle hareket etmeyi öğrenmesi önemlidir. Bu alışkanlık, ilerleyen yıllarda daha kapsamlı bilimsel çalışmalar için sağlam bir temel oluşturur.

Aileler ve öğretmenler sürecin parçasıdır

Çocukların bilimsel merakının devamlılığı, deneyin tamamlanmasının ardından yapılan konuşmalarla güçlenebilir.

Ebeveynler ve öğretmenler çocuğa doğrudan cevabı vermek yerine düşünmesini sağlayacak sorular yöneltebilir:

• En çok hangi değişiklik dikkatini çekti?
• Deneyin hangi aşaması seni şaşırttı?
• Sonucu değiştirmek için ne yapabilirdik?
• Bu olaya günlük yaşamda nerede rastlıyoruz?
• Bir sonraki deneyde neyi araştırmak istersin?

Bu sorular, kısa süreli bir etkinliği daha kalıcı bir öğrenme deneyimine dönüştürebilir.

Bugünün araştırmacıları, yarının bilim insanları

SYNPHARM’ın profesyonel Ar-Ge çalışmaları bugünün bilimsel problemlerine çözüm ararken Çocuk Akademisi gelecekte bu problemler üzerinde çalışabilecek yeni nesillerin bilimle tanışmasını hedeflemektedir.

Bu iki yapı arasındaki ilişki şu ortak değerler üzerine kuruludur:

• Merak etmek,
• Soru sormak,
• Kanıta dayanmak,
• Güvenli çalışmak,
• Deneyerek öğrenmek,
• Sonuçları paylaşmak,
• Sürekli geliştirmek.

Bir tarafta yeni moleküller, nanomalzemeler ve ürün prototipleri geliştirilirken diğer tarafta ilk kez deney tüpü kullanan, malzemeleri ölçen ve gözlem yapan çocuklar bulunmaktadır.

Bu yönüyle SYNPHARM ve Çocuk Akademisi, bilimin farklı yaşlardaki iki ayrı yüzünü değil, birbirini tamamlayan iki aşamasını temsil etmektedir.

Ortak hedef: Bilimi ulaşılabilir hâle getirmek

Bilim yalnızca uzmanların anlayabileceği kapalı bir alan değildir. Doğru yöntem ve uygun anlatımla çocukların günlük yaşamının bir parçası hâline getirilebilir.

SYNPHARM’ın araştırma deneyimi ile Çocuk Akademisi’nin eğitim yaklaşımının birleşmesi; bilimsel içeriği güvenilir, uygulamalı ve anlaşılır etkinliklere dönüştürmek için önemli bir temel oluşturmaktadır.

SYNPHARM bugünün araştırmalarına güç katarken, Çocuk Akademisi geleceğin bilim insanlarına ilham vermektedir. Çünkü bilimsel gelişmenin sürdürülebilirliği, yalnızca yeni teknolojiler üretmekle değil, merak eden yeni nesiller yetiştirmekle mümkündür.